İdman balıqçılığı sadəcə bir hobbi deyil, eyni zamanda fiziki dözümlülük, strateji düşüncə və təbiətə hörmət tələb edən qlobal bir idman sahəsidir. Bu idmanın əsas fəlsəfəsi çox vaxt "tut-burax" (catch and release) prinsipinə əsaslanır və məqsəd balığı qida kimi istifadə etmək deyil, onunla ədalətli mübarizə aparmaqdır. Müasir idman balıqçılığı istifadə olunan avadanlıqlara, hədəf alınan balıq növlərinə və su hövzəsinin xüsusiyyətlərinə görə bir neçə əsas istiqamətə bölünür.
İdman Balıqçılığının Əsas İstiqamətləri və Texnikaları
1. Surfcasting (Surfkastinq – Sahildən Dəniz Balıqçılığı)
Dəniz və okean sahillərindən, xüsusən də dalğaların sahilə çırpıldığı köpüklü zonalardan həyata keçirilən dinamik idman növüdür.
Hədəf Balıqlar: Azərbaycanda kütüm, kefal, külmə, şahmayı, dəniz sıfı və digər sahilə yaxınlaşan dəniz balıqları.
Mexanika: Çox güclü, uzun (4.20 – 4.50 metr) qamışlar və böyük tutumlu makinalar vasitəsilə ağır qurğuşunlar və yemlər dalğaların arxasına – 100-150 metr uzaqlığa atılır.
Özəlliyi: Balıqçı külək, dalğa və axıntı faktorlarını düzgün hesablamalıdır. Yem olaraq dəniz qurdları, krevetlər və ya xırda balıqlardan istifadə olunur.
2. Spinning (Spinniq Balıqçılığı)
Yırtıcı balıqların ovlanması üçün nəzərdə tutulmuş, balıqçıdan yüksək fiziki aktivlik tələb edən ən populyar istiqamətlərdən biridir.
Hədəf Balıqlar: Durna balığı, sıf (sudak), naqqa, xanı balığı.
Mexanika: Plastik voblerlər, silikonlar və metal qaşıqlar kimi süni yemlər suya atılır və müxtəlif sürətlərlə geri çəkilir. Yem suyun altında yaralı balıq hərəkətlərini təqlid edərək yırtıcını hücuma təhrik edir.
Özəlliyi: Balıqçı davamlı olaraq yerini dəyişir, sahili və ya su sahəsini skan edir. Yüngül və dözümlü avadanlıqlar tələb olunur.
3. CarpFishing (Karpfişinq)
Xüsusi etika və fəlsəfəyə malik, tamamilə "tut-burax" prinsipi üzərində qurulmuş peşəkar çəki (sazan) balıqçılığıdır.
Hədəf Balıqlar: Sazan (karp) və ağ amur.
Mexanika: "Boyl" (boilies) adlanan xüsusi bərk, ətirli yem toplarından və tük sistemindən (hair rig) istifadə olunur. Balıq yemi udarkən iynə onun yalnız dodaq hissəsinə sancaqlanır.
Özəlliyi: Bu idmanda balığın təhlükəsizliyi birinci dərəcəlidir. Balığı sudan çıxarmaq üçün xüsusi yumşaq xalçalardan (mat) və yarasağaldan antiseptiklərdən istifadə edilir. Sessiyalar günlərlə davam edə bilər və çadır düşərgələri qurulur.
4. Feeder (Fider Balıqçılığı)
İngiltərə mənşəli bu istiqamət, dib balıqçılığının riyazi dəqiqliklə işləyən müasir və elmi formasıdır.
Hədəf Balıqlar: Çapaq (leş), karp, daban balığı (karas), altağız (plotva).
Mexanika: Sistemə bərkidilmiş xüsusi qəfəs formalı yem qabının içinə toz yem doldurulur. Hər atış mütləq şəkildə eyni nöqtəyə edilməlidir ki, dibdə cəlbedici yem nöqtəsi yaransın.
Özəlliyi: Balığın yemi qapması qamışın çox həssas və rəngli olan incə ucunun (kvivertıp) titrəməsi ilə izlənilir. Yüksək diqqət və sürətli reaksiya tələb edir.
5. Fly Fishing (Milçək Balıqçılığı)
Vizual olaraq ən estetik, icrası baxımından isə ən mürəkkəb və qədim balıqçılıq incəsənətidir.
Hədəf Balıqlar: Qızılbalıq (forel), qızılxallı, xarius.
Mexanika: Suya atılan yem çəkisi demək olar ki, sıfır olan, quş tükündən və ya sapdan düzəldilmiş süni həşəratlardır. Bu yüngül yemi uzağa tullamaq üçün xüsusi ağır və qalın iplərdən istifadə olunur.
Özəlliyi: Balıqçı xüsusi sukeçirməz geyimlə (veyders) suyun içinə girir və qamışla havada qamçıvari, dalğalı hərəkətlər edərək yemi suyun üzərinə endirir.
6. Float Fishing ("Poplavok"/ Üzdürücü Balıqçılıq)
Klassik balıqçılıq ənənələrinin idman standartlarına uyğunlaşdırılmış formasıdır. Rəsmi dünya çempionatlarında ən çox müraciət olunan növdür.
Hədəf Balıqlar: Demək olar ki, bütün dinc və orta ölçülü yırtıcı balıqlar.
Mexanika: Çox həssas və uzun üzdürücü vasitəsilə balığın ən kiçik toxunuşu belə qeydə alınır. Şteker (hissə-hissə yığılan çox uzun qamışlar) və Match texnikaları mövcuddur.
Özəlliyi: İdmançılar suyun dərinliyini millimetrlərlə ölçür və qurğuşun düzümünü suyun axım sürətinə görə xüsusi sxemlərlə düzürlər.
7. Big Game Fishing (Açıq Dəniz/Okean Balıqçılığı)
Nəhəng dəniz canlıları ilə mübarizəni nəzərdə tutan, yüksək adrenalin və ekstremal fiziki güc tələb edən bahalı istiqamətdir.
Hədəf Balıqlar: Marlin, böyük tunyets (tuna), qılıncbalıq, köpəkbalığı.
Mexanika: Hərəkətdə olan sürətli katerlərin arxasından böyük süni yemlərin sürüklənməsi (trolling) və ya dəniz dibinə ağır metal yemlərin endirilib sürətlə çəkilməsi (jigging) ilə icra olunur.
Özəlliyi: Balıqların çəkisi yüzlərlə kiloqram ola bilər. Balıqçı xüsusi oturacaqlara kəmərlə bağlanır və balığı çəkmək bəzən saatlarla davam edən ağır fiziki döyüşə çevrilir.
İdman balıqçılığı hər bir insanın xarakterinə, fiziki hazırlığına və maraq dairəsinə uyğun fərqli pəncərələr açır. İstər dəniz kənarında dalğalarla mübarizə aparan surfkaster, istərsə də dağ çayında sakitlik axtaran fly-fisher olun – bu idman növü insanı təbiətlə təkrarolunmaz bir bağla birləşdirir.
