Klassik Tük Montajı (The Hair Rig) — karpfişinqin təməl daşı və balıqçılıq tarixini dəyişdirən ən böyük kəşfdir. 1970-ci illərin sonunda İngiltərədə Kevin Maddoks və Lenni Middlton tərəfindən icad edilmişdir.
Bu montajın əsas fərqi və fəlsəfəsi ondan ibarətdir ki, yem (boyl, qarğıdalı və s.) birbaşa qarmağa deyil, qarmağın altından uzanan xüsusi incə bir ipə (tükə) taxılır. Qarmaq tamamilə açıq qalır.
İşləmə Prinsipi (Sazanın Qidalanma Biologiyası)
Sazan balığının dişləri yoxdur və o, dibdəki yemləri tozsoran kimi ağzına su ilə birlikdə çəkərək qidalanır.
- Balıq yemi ağzına çəkəndə, yemlə bərabər onun arxasınca gələn tamamilə boş və yüngül qarmaq da ağza daxil olur.
- Balıq yemi çeynəmək üçün ağzının arxasına (udlaq dişlərinə) doğru aparanda qarmağın varlığını və ya metal dadını hiss edir.
- Təhlükəni anlayan sazan yemi sürətlə ağzından çölə üfürür (tüpürür).
- Bu zaman ağır olan boyl öndə çıxır, qarmağın ucu isə aşağıya doğru yönəlir və balığın alt dodağına ilişir. Balıq qaçmağa başladıqda isə qurğuşunun ağırlığı sayəsində qarmaq dodağa tam oturur (özü-özünə ilişmə).
Tük Montajının Quruluşu
Klassik tük montajı (povodok) bu komponentlərdən yığılır:
- "Povodok" ipi (Hooklink): Adətən yumşaq hörülmüş iplər (braided line) və ya xüsusi qoruyucu qatlı iplər (coated braid).
- Qarmaq (Hook): Karpfişinq üçün xüsusi, ucluğu çox iti və dözümlü qarmaqlar (məsələn, Wide Gape və ya Curve Shank formaları).
- Tük (Hair): Yemin taxıldığı, qarmağın sapından aşağıya uzanan ip.
- Silikon borucuq (Silicone Tube): Qarmağın sapına taxılır və tükün qarmaqdan ayrıldığı dəqiq nöqtəni (adətən qarmağın qövsünün düz qarşısını) sabitləyir.
- Yem stoperi (Boilie Stop): Yemin tükdən sürüşüb düşməməsi üçün ipin ucundakı həlqəyə taxılan plastik detal.
Düzgün Bağlanma Qaydası: "Düyünsüz Düyün" (Knotless Knot)
Klassik tük montajı dünyada ən sadə və eyni zamanda ən möhkəm düyün növü olan "Knotless Knot" ilə bağlanır.
- Addım 1: İpin ucunda kiçik bir halqa (petlə) düzəldilir (yem stoperi üçün).
- Addım 2: İp qarmağın gözündən (mütləq arxa tərəfdən ön tərəfə doğru) keçirilir.
- Addım 3: Tükün uzunluğu tənzimlənir (yem qarmağın qövsündən təxminən 3-5 mm aralıda durmalıdır).
- Addım 4: İp qarmağın sapı ətrafında yuxarıdan aşağıya doğru 6-8 dəfə sıx şəkildə fırladılır.
- Addım 5: İpin boş qalan ucu yenidən qarmağın gözündən (yenə arxadan önə doğru) keçirilərək bərkidilir.
Üstünlükləri və Niyə Bu Qədər Effektivdir?
- Maksimum İlişmə Faizı: Qarmaq yemin içində gizlənmədiyi üçün ucluğu tamamilə açıqdır və balığın ağzına ilişmə şansı 99%-dir.
- Təbii Təqdimat: Yem ipin ucunda sərbəst hərəkət etdiyi üçün suyun dibində balıq tərəfindən çox təbii bir qida kimi qəbul olunur.
- Boş Atışların Qarşısının Alınması: Xırda balıqlar yemi didsə belə, böyük qarmağı ağızlarına ala bilmirlər, beləcə xırda balıqlara görə tilov boşuna yerindən tərpənmir.
- Təhlükəsizlik: Qarmaq demək olar ki, həmişə balığın ətli və sinirsiz olan alt dodağına batır. Bu, balığa minimum zərər vurur və onu sudan çıxarıb buraxmağı təhlükəsiz edir.
Effektivlik üçün Qızıl Qaydalar
- Tükün Uzunluğu: Əgər tük çox qısa olsa, yem qarmağın hərəkətinə mane olacaq və qarmaq balığın dodağına ilişməyəcək. Çox uzun olduqda isə balıq yemi ağzına alsa da, qarmaq ağızdan kənarda qala bilər. İdeal məsafə: Yem ilə qarmaq arasında 3-5 mm boşluqdur.
- İti Qarmaq: Bu montajda qarmağın itiliyi hər şeydir. Sudan çıxarılan hər montajın qarmağı dırnaq üzərində sürüşdürülərək yoxlanılmalıdır. Dırnağa dərhal ilişmirsə, dəyişdirilməlidir.
- Harada istifadə olunur: Bərk və təmiz dibdə, batan boyllar (Bottom baits) və ya neytral wafters-lər ilə.
